MENGEN SÖZLÜĞÜ

Arkadaşlar uzun zamandır düşündüğüm bi dermeyi sizlere sunuyorum. Sizinde yörenizde kullandığınız sözler, deyimler varsa eklermisiniz......

Abıca: Amca
Açuk: Köy meydanına bakmak için açılan pencere
Afur: Hayvan yemlerinin koyulduğu ve yem yedikleri yer
Allah andı vermek: Yemin vermek
Anadut ya da Anazut: Üçlü çatal biçiminde bir tarım aracı
Aşevi: Mutfak
Avla: Bahçenin etrafına çevrilen çit
Ayuğul: Ayol
Azuk: Yiyecek nevale
Baca omzu: Ocakların üstünde kibrit ve lamba koyulan bölüm
Badılcan: Patlıcan
Bakanak: Sığır cinsi hayvanların ayaklarının arkasındaki iki küçük
tırnak
Basak: Merdiven
Basakbaşı: En son merdiven
Baynımak: Gelişmek, güçlenmek
Berek: Börek
Bestil: Pestil
Beyne: Böyle
Bıldır: Geçen
Bıldır: Geçen yıl
Bıza: Buzağı
Bocut: Bidon, Su testisi, Küçük su kabı
Bostan kırımı: Ağustos sonu, Eylül başı
Bögürmek: Hayvanlarin bagırması
Buba: Baba
Buğar: Çeşme
Buva: Baba
Cağlık: Banyo
Cıt gada: Küçük, küçücük
Cıt kadar: Küçücük
Cigirgen: Isırgan otu
Cizleme: Mısır unundan yapılan ekmek
Cögüz: Ceviz
Culuk: Hindi
Cuyim-Nişim: Hayvanlara çağrılırken kullanılan kelimeler
Çatra (Çatara): Çam ağacından yapılmış su kabı
Çekelez: Sincap
Çelermek: Aniden ortaya çıkıp bakmak
Çıltı: Kara kuru, zayıf olan
Çiçeklik: Misafir odalarında süs eşyası koymak için yapılan raf
Çokalak: Kambur, sırtı eğri
Çolaklamak: Görmeden eliyle bir şeyi yoklamak
Çörten: Çeşmeden akan suyu oluğa taşıyan ortasına kanal
açılmış ağaç
Dalaş: Küçükbaş hayvan döğüşü
Dalaşmak: Kümes hayvanları ile kedi, köpek gibi hayvanların
kavgası
Damaksı: Boyunduruğun alt kısmına takılan ağaç
Daralmak: Sıkılmak, fenalaşmak.
Darlık gelmek: Fenalık gelmek, içine bir sıkıntı gelmek.
Demşek: Şımarık
Dingildemek: Düşecekmiş gibi iki yana sallanmak.
Dingilmek: Bir yerden aşağı düşecekmiş gibi sarkmak
Diremec: Destek yapılan aracın adı.
Diremek: Destek vermek, bir şeyi destek yapmak
Diğren ya da diren: İki çatallı ağaç tarım aracı (dirgen).
Dirgen: Ağaçtan yapılmış iki çatallı tarım aracı.
Dize: Teyze
Dokuş: Büyükbaş hayvan dövüşü
Dombay: Manda (Erkek)
Doruk: Örülen çorabın burun kısmı
Düvensillik: Boyunduruğu düvene bağlayan ağaç.
Eğsiran: Hamur yoğrulan kaptaki hamuru hem pazılamak, hem de
biten hamur artıklarını sıyırtmakta kullanılan demir alet.
Eğün: Köy evlerinde salona verilen isim.
Elçeme: Yaramaz
Elet: Götür
Ellehelim: Galiba
Ellehim: Herhalde
Ellek: Fesat çıkaran, sözünde durmayan.
Ellik: Eldiven
Emecen: Eskiden, bir bezin içine patates püresi ya da başka bir
şey konularak çocukların ağzına verilen bir çeşit emzik.
Erük: Erik
Eveğun: Salon
Eyne: Öyle, tasdik sözü
Fistan: Kadın elbisesi
Gadı: Erkek çocuk, kişi, eskiden hakimlere söylenen söz
Gadım: Kardeşim (erkek için).
Gaklık: Köy evlerinde balkon
Gara gurtla yiyesice: Bir ilenme sözü
Gaygana: Peynirli omlet
Gayınna: Kaynana
Gayınnata: Kayınpeder
Gegek: Bir şeyi çekmek için kullanılan araç. Otluk denilen ekin
yığınlarından ekin demetlerini çekmeye yarayan ucu
kanca biçiminde uzun ağaçtan tarım aracı
Gerezlemek: Kapıları ve pencereleri soğuktan korumak için
perdelemek.
Geriş: Köylerin çevresindeki otlak alanlar, mera.
Göğermek: Morarmak, mosmor olmak.
Gövlez: Köpek yavrusu
Göynek: Gömlek
Gözemek: Yün çorapların eskiyen yerlerinin tekrar yünle örülerek
yamanması.
Gözer: Bir cins ekin kalburlamaya yarayan araç.
Gözerlemek: Ekin kalburlamak.
Gufa: Kova
Guslahane: Banyo
Güdüğüm: Kardeşim (kız için).
Güme: Yeni doğan hayvanların koyulduğu bölüm.
Gün kavuşmak: Güneşin batması
Güvlek: Hayvanlara yiyecek hazırlanan kap.
Hambar: Kışlık yiyeceklerin bulunduğu yer.
Hataş: Ateş
Hela: Tuvalet
Helke: Bakraç
Hovlamak: Ürkmek ya da korku sonucu birden atılmak.
Höcüre: Köy evlerinde karanlık oda.
Ibüruk: İbrik
İdare: Tenekeden yapılan gaz lambası.
İlenmek: Beddua etmek
İliyen: Leğen
Kavlak: Kabuk ya da derisi soyulmuş, kavlamış.
Kavlamak: Dış kabuk, ya da derinin soyulması.
Kavsal: Yazın harmandan samanlığa saman taşımakta kullanılan
araç. (Sele)
Kavşamak: Gevşemek, dağılmak.
Kelezlenmek: Perdeli, sisli, bulanık görmek.
Kemre: Hayvan gübresi
Keşik: Köyde sığırların her gün bir aile tarafından sırayla topluca
otlatılması.
Kığıştı: Hışırtı, sessiz bir ortamda duyulan çok hafif ses.
Kılanmak: Karşı gelmek
Kiler: Süt ve süt ürünlerinin koyulduğu yer
Kiren: Kızılcık
Kocakuş: Kartal, şahin
Kömeç (Gömeç): Bir cins büyükçe köy ekmeği, iri somun.
Kömüş: Ülkemizde camız ve manda gibi isimleri var
Kösnük: Çökmüş, yere oturmuş.
Kösnümek: Çöke kalmak, çöküvermek.
Kuruluk: Köylerde, evlerin yanında bulunan, odun ve tarım araç-
gereçlerinin saklandığı ağaçtan yapılmış küçük bina.
Kürümek: Kürekle temizlemeye, toplamaya çalışmak.
Lapçın: Kara lastik
Misir: Mısır
Namazla: Seccade
Nele Wa: Neler var
Neeeeeeeeeşt: Sığırı kovma
Nıypıyın: Ne yapayım
Olluk, oluk: Çeşmelerde, çeşmeye bitişik olarak yapılan, büyük ve
küçük baş hayvanların su içme ihtiyacını karşılaması
için yapılan yer. (Çocuklar için de, olimpik yüzme
havuzu..)
Otyolumu: Haziran ayı.
Öküssemek: Büyükbaş hayvanların yumurtlama dönemi
Patatis: Patates
Pislayaç: Saç üzerinde yapılan ekmeği çevirmeye yarayan alet
Pörü: Küçük çivi
Sedir: Tahtadan yapılan ve sadece oturmak amacıyla kullanılan
oturmalık.
Selavatlamak: Uğurlamak
Sıracalı: Pis
Siyat: Köy evlerinde giriş yeri.
Subek: Bebeklerin hazır bez olmadan önce çişi gelince altına
sürülen şey
Susa: Yol boyunca.
Sütlük: Mutfak
Şart olsun: Vallaha, yemin sözü
Şaşudu: Şasırdı
Tahmaz: Aldırmaz
Temek: Hayvan dışkılarının atıldığı pencere.
Tokuş: Boğa güreşi
Uşak: Çocuk
Viyvi: Hindi yavrusu
Vuyhaaa: Yırtıcı vahşi kuşları kovalamak için söylenen bir söz
Yal: Sulu hayvan yiyeceği
Yaslıyaç: Ekmeğin şekil verildiği tahta
Yımırta: Yumurta
Yüklük: Yatak, yorgan koyulan yer.
Zahra: Hayvan yemi
Zerhoş: Sarhoş

ya bayıldım bazı kelimelere özellikle ' cıt gada ' bu günlerde sıkça kullanıyorum ,çevremdekiler in çok hoşuna gidiyor .

Ayşe Hanım teşekkür ederim beğenilerinden dolayı. Saygılar sunarım...

En son düzenleme: 06-05-2008 08:57:29 AM YALNIZ KURT.